"B vitamini" tek bir öge değil, bir ailedir. Türkiye Beslenme Rehberi vitaminleri yağda ve suda çözünenler olarak ikiye ayırır ve B grubunu C vitaminiyle birlikte suda çözünenler arasında sayar.
Aşağıda ailenin üyelerinin hangi besinlerde öne çıktığını, rafine tahılın bu tabloda neyi değiştirdiğini ve B12’nin neden ayrı durduğunu anlatıyoruz.
Hangi üye nereden gelir
Rehberin vitamin tablosu kaynakları üye üye verir: tiamin (B1) için tam tahıllar, kahvaltılık tahıllar, kuru bakliyat, sakatat ve kabuklu yemişler; riboflavin (B2) için süt ve ürünleri, sakatat, balık, yağsız et, yumurta ve yeşil yapraklı sebzeler; niasin (B3) için çeşitli etler, yumurta, süt, tam tahıllar, kabuklu yemişler ve kuru bakliyat; B6 için yumurta, balık, tavuk, tam tahıllar, sakatat, kabuklu yemişler ve kuru bakliyat.
Rehber kuru baklagiller için folat, tiamin ve riboflavin içeriğinin yüksek olduğunu ayrıca yazar. Yani bir tabak mercimek ile bir dilim tam tahıllı ekmek ailenin birkaç üyesini aynı anda taşır.
Rafine tahılda ne azalır
Rehber tam tahılları demir, magnezyum, selenyum, B vitaminleri ve posa kaynağı sayar ve öğütme işleminin posa, demir ve birçok B vitaminini azalttığını yazar. Better Health Channel de buğday gibi tahıllar öğütülüp lifli kabuğu ayrıldığında, bitkinin lifinin, B grubu vitaminlerinin ve bazı minerallerinin büyük kısmının bu kabukta kaldığını söyler.
Bu yüzden ekmek ve pilav seçerken tam tahıllı olanı tercih etmek, B vitaminleri açısından da bir seçimdir. NHS de nişastalı besinlerin nişastanın yanında lif, kalsiyum, demir ve B vitaminleri taşıdığını yazar.
B12 neden ayrı durur
Rehber B12'nin kaynaklarını hayvansal kaynaklı yiyecekler, sakatat, yumurta ve su yosunu olarak verir. NHS de B12'nin doğal olarak yalnız hayvansal ürünlerde bulunduğunu, düzenli yumurta ya da süt ürünü yiyenlerin muhtemelen yeterince aldığını, ama hayvansal ürünleri çok az yiyen ya da hiç yemeyenlerin güvenilir bir B12 kaynağı bulundurmasının önemli olduğunu yazar. Vegan beslenen biri için bu konuyu diyetisyeninle konuş.
Bu sayfadaki bilgiler Türkiye Beslenme Rehberi'nden (TÜBER 2022, T.C. Sağlık Bakanlığı; PDF s. 38, 50, 103), Better Health Channel'ın "Food processing and nutrition" sayfasından ve NHS'in "The vegetarian diet" sayfasından alınmıştır.