Çinko hem hayvansal hem bitkisel besinlerde bulunan bir mineraldir. Türkiye Beslenme Rehberi'nin mineral tablosu zengin kaynaklarını tam tahıllar, hayvansal kaynaklı yiyecekler ve deniz ürünleri olarak sayar.
Aşağıda çinkonun hangi besinlerde öne çıktığını, bitkisel kaynaklarda emilimi neyin değiştirdiğini ve vejetaryen tabakta neye dikkat edildiğini anlatıyoruz.
Hangi besinler çinko taşır
Rehber etlerin B12 vitamini ile demir ve çinko gibi mineraller açısından zengin olduğunu yazar. Kuru baklagilleri kalsiyum, çinko, magnezyum ve demir yönünden, süt grubunu da çinko içeriğiyle anar. NHS de kabuklu deniz ürünlerini selenyum, çinko, iyot ve bakır kaynağı olarak sayar.
Mayalı ekmek neden ayrı yazılır
Rehber mayalı ekmeklerde çinko, bakır ve demir gibi bazı minerallerin emiliminin daha kolay olduğunu yazar ve mayasız yufka, bazlama gibi ekmeklerin daha az tüketilmesini önerir. Linus Pauling Enstitüsü de sebebi adıyla söyler: mayanın enzim etkisi besindeki fitatı azaltır, bu yüzden mayalı tam tahıllı ekmeklerdeki çinko mayasız olanlardakinden daha kullanılabilirdir.
Vejetaryen tabakta çinko
Rehberin vejetaryen beslenme bölümü iki şeyi ayırır: süt, peynir, yoğurt ve yumurta tüketen lakto-ovo vejetaryenlerin çinkoyu yeterince aldığını; beslenmesinde kırmızı et, kümes hayvanları ve deniz ürünü olmayanlarda ise çinkonun yetersiz alınabileceğini yazar. Aynı bölüm tahıl ürünlerinin mayalandırılmış olanlarının tercih edilmesini önerir.
Rehber yemekle birlikte içilen çay ve kahvenin demir ve çinko emilimini azalttığını da not eder ve bu içeceklerin yemekten 1 saat önce ya da 2 saat sonra içilmesini önerir. Kahvaltı çayını yemeğin sonuna değil ara öğüne kaydırmak bu öneriyi uygulamanın kolay bir yoludur.
Takviye tarafı
Harvard T.H. Chan Halk Sağlığı Okulu önerilen miktarın kat kat üstündeki takviyelerin haklı görünmediğini, kimi zaman zararlı olabildiğini, hatta bağışıklık sistemini baskılayabildiğini yazar ve buna örnek olarak çinkoyu verir. Çinko takviyesi düşünüyorsan bunu doktorunla ya da diyetisyeninle konuş.
Bu sayfadaki bilgiler Türkiye Beslenme Rehberi'nden (TÜBER 2022, T.C. Sağlık Bakanlığı; PDF s. 39, 44, 46, 50, 97, 206), Linus Pauling Enstitüsü'nün çinko sayfasından, NHS'in "Fish and shellfish" sayfasından ve Harvard T.H. Chan Halk Sağlığı Okulu'nun "Nutrition and Immunity" sayfasından alınmıştır.