Folat, rehberlerin folik asit adıyla da andığı bir B grubu vitaminidir. Türkiye Beslenme Rehberi folatı kan yapımında görev alan vitaminler arasında sayar ve zengin kaynaklarını hayvansal kaynaklı yiyecekler, sakatat, tam tahıllar, maya ve yeşil yapraklı sebzeler olarak listeler.
Aşağıda folatın hangi besin gruplarında öne çıktığını ve gebelik döneminde neden ayrı bir başlık olduğunu anlatıyoruz.
Hangi besinler folat taşır
Rehber sebze ve meyvelerin vitaminler bakımından özellikle folat, beta-karoten, E, C ve B2 vitamininden zengin olduğunu yazar. Kuru baklagiller için folat, tiamin (B1) ve riboflavin (B2) içeriğinin yüksek olduğunu, sert kabuklu yemişlerin de folat taşıdığını not eder.
Bu dağılımın mutfaktaki anlamı şu: folat tek bir besinden değil, çeşitli bir tabaktan gelir. Ispanaklı bir yemek, yanında bulgur pilavı, haftada birkaç kez kuru baklagil ve ara öğünde bir avuç ceviz folat açısından birbirini tamamlar. Rehberin listesinde maya da bulunduğu için mayalı tam tahıllı ekmek bu tabağın doğal bir parçasıdır.
Kimlerde ayrıca konuşulur
Rehber adolesan kızlarda demir, folat, B6 ve B12 alımının düşük olduğunu yazar. İleri yaş bölümünde de yaşlanmanın ve bazı ilaçların B12 ve folik asit emilimini azaltabileceğini, yetersizliğin bir nedeninin de besinlerle alımın az olması olduğunu belirtir.
Gebelik ayrı bir başlıktır. NHS vitamin ve mineralleri besinlerden almanın en iyisi olduğunu yazar, ama gebelik sayfasında folik asidi besinlerin yanında ayrıca ele alır. Gebelik planlıyorsan ya da gebeysen folik asit konusunu doktorunla konuş; bu sayfa doz ya da ürün önermez.
Zenginleştirme
Dünya Sağlık Örgütü, mikro besin ögesi yetersizliğinin yüksek olduğu ülkelerde un, pirinç, yağ, tuz ya da şeker gibi yaygın tüketilen temel ürünlerin demir, folik asit, A vitamini, iyot ve çinko gibi ögelerle zenginleştirilmesini bir halk sağlığı yolu olarak sayar. Etikette "zenginleştirilmiş" ibaresi gördüğünde hangi ögenin eklendiğini içindekiler listesinden okuyabilirsin.
Bu sayfadaki bilgiler Türkiye Beslenme Rehberi'nden (TÜBER 2022, T.C. Sağlık Bakanlığı; PDF s. 38, 47, 103, 172, 183), NHS'in "Have a healthy diet in pregnancy" sayfasından ve Dünya Sağlık Örgütü'nün "Healthy diet" bilgi notundan alınmıştır.