Sodyum ve potasyum ikisi de vücudun ihtiyaç duyduğu minerallerdir, ama tabakta ters yönde planlanırlar: Dünya Sağlık Örgütü yüksek sodyum alımının kan basıncındaki artışla ilişkili olduğunu yazar ve potasyum alımının taze meyve ve sebzeyle artırılabileceğini söyler.
Aşağıda potasyumun hangi besinlerden geldiğini, sayının kime ait olduğunu ve tuz yerine satılan ürünlerde neye bakılacağını anlatıyoruz.
Hangi besinler potasyum taşır
Türkiye Beslenme Rehberi'nin mineral tablosu potasyumun zengin kaynakları olarak kuru bakliyatı, tahılları, turunçgilleri, muzu, avokadoyu, yeşil yapraklı sebzeleri, patatesi, eti ve kuruyemişleri sayar. Meyve bölümünde de elma, muz ve kayısı gibi meyvelerin potasyumdan zengin olduğunu yazar.
Rehber içecekler bölümünde kahvenin, patates dışındaki sebzeler ve meyveler kadar potasyum sağladığını, çayın da potasyum ve flor alımına katkıda bulunduğunu not eder. Yani potasyum tek bir besine değil, tabağın geneline yayılmış bir mineraldir.
Sayı kime ait
Dünya Sağlık Örgütü yetişkinler için günde en az 90 mmol, yani 3510 mg potasyumun yararlı olabileceğini yazar. Aynı kurum çocuklar için miktarın daha az olduğunu ve enerji alımına göre tahmin edilmesi gerektiğini ekler. Bu yüzden 3510 mg bir yetişkin sayısıdır; çocuğun tabağına taşınmaz.
Pratikte bu, her öğünde sebze ya da meyve bulundurmak demektir: kahvaltıda bir avuç roka ya da maydanoz, öğlede bir kase mercimek, ara öğünde bir muz ya da bir elma, akşam yemeğinin yanında haşlanmış patates. Rehberin listesindeki kalemler zaten günlük mutfağın kalemleridir; potasyum için ayrı bir alışveriş gerekmez.
Tuz yerine geçen ürünler
Dünya Sağlık Örgütü sodyumun bir kısmının potasyumla değiştirildiği düşük sodyumlu tuz ürünlerini sofra tuzunun alternatifi sayar, ama bunu kanda potasyumu yükselme riski olmayan kişiler için söyler. Böbrek hastalığın varsa ya da potasyumu etkileyen bir ilaç kullanıyorsan bu ürünleri kullanmadan önce doktorunla konuş.
Tuzu azaltmanın ilk adımı yine aynıdır: yemeğin tadına bakmadan tuz ekleme, hazır üründe etiketteki tuz satırına bak.
Bu sayfadaki bilgiler Türkiye Beslenme Rehberi'nden (TÜBER 2022, T.C. Sağlık Bakanlığı; PDF s. 39, 48, 56, 179) ve Dünya Sağlık Örgütü'nün "Healthy diet" bilgi notundan alınmıştır.