İçeriğe atla
BESLENME REHBERİ

Dirençli nişasta nedir, hangi besinlerde bulunur?

Dirençli nişasta, nişastalı besinin ince bağırsakta sindirilmeden kalan kısmıdır. Rehberlerin onu lifle nasıl ilişkilendirdiğini ve hangi besinlerde andığını derledik.

Dirençli nişasta, nişastalı bir besinin ince bağırsakta normal sindirime direnen kısmıdır. Avustralya'nın Better Health Channel sayfası bu kısmın nişastalı besinin yaklaşık %10'u olduğunu yazar ve geleneksel olarak lif sayılmasa da lif gibi davrandığını belirtir.

Türkiye Beslenme Rehberi dirençli nişastayı ayrı bir başlık olarak işlemez; onu kuru baklagillerin ve yalancı tahılların içeriğini anlatırken anar.

Lif ile ilişkisi

İki kaynak da lifi önce iki gruba ayırır: suda çözünen ve çözünmeyen. Rehber besinlerin bu ikisinin karışımını içerdiğini yazar; Better Health Channel da bitkisel besinlerin çoğunun iki türü birlikte taşıdığını söyler.

Dirençli nişasta bu iki grubun dışında, üçüncü bir kalem olarak anılır. Rehber posanın enerjiye dönüşmeden, temel bir değişikliğe uğramadan sindirim sisteminden geçtiğini yazar.

Kuru baklagillerde

Rehber kuru baklagillerin posanın yanı sıra oligosakkaritler, raffinoz ve dirençli nişasta taşıdığını yazar ve bu üç ögeyi prebiyotik özellik gösteren ögeler olarak anar.

Yalancı tahıllarda

Rehberin yalancı tahıllar bölümü kinoa, amarant ve karabuğday gibi tanelerde temel karbonhidrat türünün nişasta olduğunu yazar. Aynı bölüme göre karabuğday, yalancı tahıllar arasında hem en yüksek amiloz hem en yüksek dirençli nişasta içeriğine sahip olandır.

Rehber yalancı tahılların dirençli nişasta ve lif içeriklerinin yüksek olduğunu da belirtir; bu bir porsiyon önerisi değil, içerik bilgisidir.

Geri eklenen lif aynı şey değil

Better Health Channel tahılın öğütülmesini anlatırken bir ayrım yapar: öğütmede çıkarılan her şey geri eklenemez. Kuruma göre bazı ürünlere geri eklenen "lif" çoğu zaman dirençli nişasta biçimindedir ve çıkarılan lif kadar yararlı olmayabilir.

İki kaynak bu noktada aynı yöne bakar: rehber ekmeğin tam tahıl unlarından yapılmış olanlarının seçilmesini ister, NHS de yapabildiğin yerde tam tahıllı çeşitleri seçmeyi ve patatesi kabuğuyla yemeyi önerir.

Kaynakların söylemediği

Kaynaklar dirençli nişasta için günlük bir miktar vermez ve pişirme ya da soğutma yöntemine göre nasıl değiştiğini yazmaz. Bu sayfa da bu yüzden bir miktar ya da yöntem önermiyor.

Bu sayfadaki bilgiler Türkiye Beslenme Rehberi'nden (TÜBER 2022, T.C. Sağlık Bakanlığı; PDF s. 50, 100, 103, 231-232), Better Health Channel'ın (Department of Health, Victoria) "Fibre in food" ve "Food processing and nutrition" sayfalarından ve NHS'in "Starchy foods and carbohydrates" sayfasından alınmıştır.

Bu sayfadaki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez. Kişiye özel beslenme planı yalnızca yetkili bir diyetisyen tarafından hazırlanır. Gebelik, kronik hastalık, düzenli ilaç kullanımı, çocuk beslenmesi veya klinik bir durum varsa plana başlamadan önce hekim ve diyetisyen kontrolü zorunludur.

Bilimsel Kaynaklar →