Bir yemek kaşığı mayonez kaç kalori?

Mayonezin her gramı 6,76 kalori taşır: 100 gram 676 kalori eder. Bir yemek kaşığının gramı ise hiçbir kaynakta tutulmamış; bu yüzden bu sayfa kaşık başına tek bir sayı değil, gram başına rakam ve onunla kurulan hesabı veriyor.

Kaşık neden tek sayı olarak verilmiyor?

TürKomp'un mayonez kaydı 100 gramda 676 kalori verir. Tartıyla hesap buradan yürür: 10 gram 67,6, 15 gram 101,4, 20 gram 135,2 kalori eder.

Rehberin Ek 2.1.11 (PDF s. 296-297) tablosunda mayonez için bir kaşık satırı yok; Besin Kütüphanesi'nin porsiyon kayıtlarında da mayonez için ölçü bulunmuyor. Ölçüsü olmayan bir kaleme başka bir besinin kaşığını taşımak, sayıyı kaynağından koparır.

Besin Kütüphanesi'nin iki porsiyon listesinde yemek kaşığı kayıtları 9 ile 20 gram arasında değişiyor — silme tereyağında 9, keten tohumunda 10, sıvı yağda 14, bal ve reçelde 15, badem ezmesinde 16, akçaağaç şurubunda 20 gram. Rehberin kendi Ek 2.1.11 kaşık tablosunda yayılım daha da geniştir; orada yemek kaşığı 8 ile 38 gram arasında değişiyor — silme tereyağında 8-9, bal ve reçelde 15, silme fındık ezmesinde 15, pekmezde 17-18, dolu şekerde 20, dolu kaymakta 25, dolu fındık ezmesinde 37-38 gram. Rehberin bu geniş aralığı mayoneze taşınırsa bir kaşık 54,1 ile 256,9 kalori arasına düşer; iki uç arasındaki fark bir dilim ekmekten fazladır. Kaşığı bir kez tartmak, bu aralığı tamamen ortadan kaldırır.

Kalorinin neredeyse tamamı nereden geliyor?

Mayonez kaydının 100 gramında 69,70 gram yağ var. Yağ gram başına 9 kalori taşıdığına göre bu tek başına 627,3 kalori eder — 676 kalorinin yaklaşık yüzde doksan üçü.

Geri kalan satırlar küçüktür: 11,45 gram karbonhidrat, 0,63 gram protein ve 0,12 gram lif. Yani mayonezin tablosunu tek bir satır kuruyor ve o satır yağdır.

Az yağlı ya da light mayonez için Besin Kütüphanesi'nde ayrı bir kayıt yok; bu yüzden burada o ürünler için bir sayı verilmiyor. Bakılacak yer ambalajın arkasındaki yağ satırıdır.

Mayonez mi zeytinyağı mı ağır?

Gram başına zeytinyağı daha ağırdır. TürKomp'un sızma zeytinyağı kaydı 100 gramda 900 kalori verir, mayonez 676; aynı 5 gramda zeytinyağı 45, mayonez 33,8 kalori eder.

Ama ölçü birimi ikisinde aynı değil. Rehber salataya eklenecek yağı yazıyor — "Salatalara bir porsiyon (150 g) için bir tatlı kaşığı (5 g) yağ eklenmesi yeterlidir" (PDF s. 110, basılı s. 86) — mayonez için böyle bir miktar yazmıyor. Kaşıkla ölçülen bir yağın yanında, gezdirilerek konan bir sos ölçüsüz kalır.

Ketçapla fark ise büyüktür: TürKomp ketçap kaydı 100 gramda 112 kalori verir, mayonez 676 — altı katı. Karbonhidrat tarafında sıra tersine döner, ketçapta 25,34, mayonezde 11,45 gram.

Tabakta ölçek

Aynı tabaktaki kalemlerle yan yana koymak ölçeği verir: 25 gramlık bir dilim beyaz ekmek 69, 30 gram siyah zeytin 40,5, 30 gram tam yağlı beyaz peynir 92,7 kalori taşır.

Yani 15 gram mayonez (101,4 kalori) bu üçünün de üzerindedir. Sandviçe sürülen 15 gramlık bir tabaka, sandviçin tek bir dilim ekmeğinden daha fazla kalori getirir.

Pratik sonuç şudur: mayonezde tasarrufun yolu ürünü değiştirmek değil, miktarı ölçmektir. Kaşığı tartmak, bu sayfadaki bütün aralığı tek bir sayıya indirir.

Diğer hazır soslar

Besin Kütüphanesi'nde hazır salata sosu, hardal ya da barbekü sosu için ayrı bir kayıt yok; bu yüzden onlar için burada sayı verilmiyor.

Elde olan iki kayıt mayonez ve ketçaptır ve ikisi de TürKomp'tandır. Bir sosun bu iki uçtan hangisine yakın olduğu, ambalajın arkasındaki yağ satırından okunur: yağ satırı yükseldikçe ürün mayoneze, karbonhidrat satırı yükseldikçe ketçaba yaklaşır.

Bu sayfadaki değerler TürKomp Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı'ndan, salataya eklenecek yağ ölçüsü Türkiye Beslenme Rehberi'nden (PDF s. 110, basılı s. 86) alınmıştır. Mayonez için hiçbir kaynakta kaşık ölçüsü bulunmadığı metinde ayrıca söylenmiştir. Değerler temsilîdir; aynı ürünün farklı bir partisi küçük sapmalar gösterebilir.