Bir kâse patlamış mısır kaç kalori?

Bir büyük kâse patlamış mısır, rehberin porsiyon tablosunda 25 gramdır ve yaklaşık 92 kalori taşır. Aynı rehberin enerji tablosu aynı besini 30 gram üzerinden ölçer ve orada 110 kalori yazar; iki sayı da rehberin kendi sayısıdır ve bu sayfa birini ötekine düzeltmiyor.

Rehberin iki ölçüsü

Birinci satır porsiyon tablosundan gelir: Ek 2.1.5 (PDF s. 290) patlamış mısırda bir standart porsiyonu "3 kupa veya 1 büyük kase veya 25 g" olarak tanımlar (PDF s. 290, basılı s. 266).

İkinci satır enerji tablosundan: Ek 2.3.1 (PDF s. 314) patlamış mısırı 30 gram üzerinden ölçer ve 110 kalori, 3,8 gram protein, 20 gram karbonhidrat, 3 gram lif ve 2 gram yağ verir (PDF s. 314, basılı s. 284).

İki tablo aynı besine iki farklı standart porsiyon ağırlığı veriyor: Ek 2.3.1'in sütun başlığı da "Standart Porsiyon Miktarı (g)"dır. Rehber farkı açıklamıyor; bu sayfa ikisini de aktarıyor. Enerji tablosunun satırı gram başına 3,7 kalori eder; porsiyon tablosunun 25 gramı buradan 91,7 kaloriye denk gelir.

Neden bir besin kaydı yok?

Besin Kütüphanesi'nde patlamış mısırın kaydı yok; kuru mısır ya da cin mısırı kaydı da yok. Setteki mısır kalemleri başka ürünlerdir: mısır gevreği 100 gramda 371, mısır ekmeği 250, mısır cipsi 530 kalori verir ve üçü de patlamış mısırın yerine geçmez.

Patlama sırasında ne olduğunu ölçen bir satır da bulunmuyor. Bu yüzden burada "şu kadar kuru tane patlayınca bu kadar eder" biçiminde bir hesap kurulmuyor; kurulabilse bile dayanacağı bir kayıt yok.

Sayfanın bütün sayıları bu yüzden doğrudan rehberin kendi tablolarından geliyor ve her birinin yanında hangi tablodan geldiği yazılı. Bu, kaç-kalori ailesinde alışılmış yöntem değildir ve burada ancak besin kaydı olmadığı için yapılıyor.

Porsiyonun dökümü ve lif

Rehberin 30 gramlık satırı 110 kalori, 3,8 gram protein, 20 gram karbonhidrat, 3 gram lif ve 2 gram yağ verir. Aynı oranla 25 gramlık kâse 91,7 kalori, 3,2 gram protein, 16,7 gram karbonhidrat, 2,5 gram lif ve 1,7 gram yağ eder.

Aynı tabloda 30 gramlık diğer kahvaltılık ve kuru kalemler şöyle sıralanır: galeta 83, mısır gevreği 107, patlamış mısır 110, yulaf ezmesi 111, pirinç gevreği 113, yulaflı bisküvi 125 kalori. Patlamış mısır bu sıranın ortasındadır.

Lif sütununda ise öndedir: aynı tabloda ve aynı 30 gramda patlamış mısır 3 gram lif verirken yulaf ezmesi 2, mısır gevreği 1, pirinç gevreği 1, galeta 1 ve yulaflı bisküvi 1 gramda kalır. Rehber yetişkinde günde en az 25 gram posa öneriyor (PDF s. 100, basılı s. 76); rehberin 30 gramlık satırındaki 3 gram bunun yüzde 12'sini, yani sekizde birine yakınını, porsiyon tablosunun 25 gramındaki 2,5 gram ise onda birini karşılar.

Sinemada ve tavada ne oluyor?

Sinema kovası için ne rehberde ne Besin Kütüphanesi'nde bir ölçü var; bu yüzden kova başına bir sayı verilmiyor. Verilebilen şey ölçektir: rehberin bir porsiyonu 25 gram ve 91,7 kaloridir, kovanın kaç porsiyon ettiği ancak tartıyla bulunur.

Üstüne eklenen yağ ayrı bir kalemdir ve onun ölçüsü rehberde var: Ek 2.1.11 silme bir yemek kaşığı tereyağını 8-9 gram sayar (PDF s. 296, basılı s. 272). TürKomp'un tereyağı kaydında 9 gram 67,8 kalori eder — yani tek bir kaşık tereyağı, bir porsiyon patlamış mısırın dörtte üçü kadar kalori getirir.

Karamelli, peynirli ya da şekerli çeşitler için ne rehberde ne Besin Kütüphanesi'nde satır var; onlar için burada sayı verilmiyor. Cipsle kıyas ise kurulabiliyor: Ek 2.1.11 klasik cipsi "½ kase 6-7 adet / 15 g" sayar ve TürKomp'un patates cipsi kaydında 15 gram 77,4 kalori eder (tablonun üç cips satırı da patates cipsidir). Rehberin cips ölçüsü, patlamış mısır ölçüsüne yakın bir kaloriyi çok daha az gramla veriyor.

Trans yağ için neden sayı verilmiyor?

Rehber patlamış mısırı adıyla sayarken bir uyarı da yazar: yağda ve fırında yapılan kızartmalar, bazı unlu mamuller, fast-food besinler ile patlamış mısır trans yağ asidi içeren besinler arasında anılır (PDF s. 110, basılı s. 86).

Ama Besin Kütüphanesi'ndeki kayıtlarda trans yağ sütunu yok; rehberin Ek 2.3.1 satırı da patlamış mısır için yalnız toplam yağı (30 gramda 2 gram) verir. Bu yüzden burada trans yağ için bir miktar yazılmıyor.

Paketli mikrodalga ürünlerde bakılacak satır ambalajın arkasıdır: hem yağ hem tuz, bu sayfadaki rakamdan bağımsız olarak ayrıca okunur.

Bu sayfadaki porsiyon ölçüsü Türkiye Beslenme Rehberi'nin Ek 2.1.5 tablosundan (PDF s. 290, basılı s. 266), enerji ve besin ögesi değerleri aynı rehberin Ek 2.3.1 tablosundan (PDF s. 314, basılı s. 284) alınmıştır; Besin Kütüphanesi'nde patlamış mısırın besin kaydı yoktur. Kıyas için anılan mısır gevreği, mısır cipsi, patates cipsi ve tereyağı kayıtları TürKomp'tandır ve metinde ayrıca adlandırılmıştır. Değerler temsilîdir; aynı ürünün farklı bir partisi küçük sapmalar gösterebilir.