Bir bardak portakal suyu kaç kalori?

Besin Kütüphanesi'ndeki kayıtlarda portakal suyunun karşılığı yok. Türkiye Beslenme Rehberi'nin kompozisyon tablosu ise bir satır veriyor (TÜBER 2022, Ek 2.3.1 · besinlerin standart porsiyonlarının enerji ve besin ögesi içerikleri, PDF s. 313): 125 gram sıkılmış portakal suyu 56 kalori. Rehber kupayı 240 mililitre sayar (TÜBER 2022, Ek 2.1.1, PDF s. 286); bardağın gram karşılığı ise USDA'nın portakal suyu kaydından okunabiliyor (169098; taze sıkılmış ürün, "cup" 248 gram). Buradan 200 mililitre 206,7 gram eder ve rehberin tablosuyla bir bardak 92,6 kalori olur (TÜBER 2022, Ek 2.3.1 · besinlerin standart porsiyonlarının enerji ve besin ögesi içerikleri).

Neden besin kaydından bir sayı verilmiyor?

Bu sitedeki kalori sayıları besin kayıtlarından ölçeklenir. Portakal suyu için o kayıtlarda bir satır bulunmuyor — Besin Kütüphanesi'nde portakalın kendisi var (Valensiya çeşidi), suyu yok.

Kaydı olmayan bir şey için sayı uydurmak yerine, rakamı adlandırılabilir kaynaklardan veriyoruz: rehberin Ek 2.3.1 tablosu sıkılmış portakal suyunu 125 gramlık standart porsiyon miktarıyla 56 kalori sayar; tablonun bu sütunu gramdır, yani gram başına 0,448 kalori. USDA'nın portakal suyu kaydı (169098; taze sıkılmış ürün) aynı büyüklüğü doğruluyor: 100 gramda 45 kalori. Rehber ayrıca %100 meyve suları için servis ölçüsünü 125 mililitre olarak verir ve yetişkinlerde günlük miktarın 240 mililitreyi aşmamasını önerir (PDF s. 57).

Ölçekleme gramdan yürür: tablonun satırı 100 gramda 44,8 kalori eder. Bardağın ya da kupanın gram karşılığı kaynakta olmadığından bardak başına sayı buradan hesaplanmıyor; tartılan portakal suyunun her 100 gramı 44,8 kalori. Hazır, şeker eklenmiş meyve suları için Besin Kütüphanesi'nde hiçbir kayıt yok; onlar için burada bir sayı verilmiyor ve etiketten okunması gerekir.

Meyvenin kendisiyle yan yana

TürKomp'un Valensiya portakalı kaydı 100 gram yenilebilir kısımda 49 kalori verir; rehberin 150 gramlık meyve porsiyonu (TÜBER 2022, Ek 2.1.9, PDF s. 294) buradan 73,5 kalori eder.

Gram başına iki satır birbirine yakındır: 100 gramda TürKomp'un portakal kaydı 49, rehberin tablosundaki sıkılmış portakal suyu 44,8 kalori (TÜBER 2022, Ek 2.3.1, PDF s. 313). İki sayı iki ayrı kaynaktandır.

Rehberin kendi ölçüleri arasında da mesafe vardır: kupa (240 mililitre), meyve suyu servis ölçüsünün (125 mililitre) neredeyse iki katıdır (TÜBER 2022, Ek 2.1.1 ve PDF s. 57).

Lif satırı ne diyor?

Asıl fark kalori değil lif satırındadır. 150 gramlık bir porsiyon portakal TürKomp kaydına göre 2,8 gram lif taşır. Rehberin tablosu aynı karşılaştırmayı kendi içinde de yapar (TÜBER 2022, Ek 2.3.1 · besinlerin standart porsiyonlarının enerji ve besin ögesi içerikleri): 150 gram portakala 3 gram, 125 gram portakal suyuna 0 gram lif verir.

Rehber de meyve sularının posa, vitamin, mineral ve biyoaktif bileşen bakımından daha az olduğunu yazar ve meyve suyu yerine meyvenin tercih edilmesini önerir (PDF s. 57). Besin Kütüphanesi'nde sıkma artığının kaydı yok; lifin nereye gittiği bu kayıtlarla ölçülemiyor.

Türkiye Beslenme Rehberi yetişkinler için günde en az 25 gram posa öneriyor (PDF s. 100, basılı s. 76). Bir porsiyon portakal bu miktarın yaklaşık dokuzda birini karşılar; tablodaki 125 gramlık portakal suyu lif satırına hiçbir şey eklemez.

Tokluk için neden sayı yok?

Besin Kütüphanesi'nde tokluk, çiğneme süresi ya da bir bardağa kaç portakal gittiği için ölçülmüş bir satır yok; bu yüzden bu farklar burada sayıyla verilmiyor. Kayıtlardan okunabilen tek şey lif satırıdır: rehberin tablosunda portakal suyunda sıfır, portakalın kendisinde porsiyon başına 3 gram (TÜBER 2022, Ek 2.3.1 · besinlerin standart porsiyonlarının enerji ve besin ögesi içerikleri).

Bu sayfadaki değerler Türkiye Beslenme Rehberi'nin kompozisyon tablosundan ve TürKomp Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı'nın portakal kaydından, porsiyon tanımları aynı rehberden, bardağın gram karşılığı ve çapraz doğrulama kaydı USDA FoodData Central'dan alınmıştır. Değerler temsilîdir; aynı ürünün farklı bir partisi küçük sapmalar gösterebilir.