Buzdolabı kaç dereceye ayarlanmalı?

Buzdolabı için tek bir kademe sayısı yoktur; hedef, soğukta saklanan besinlerin 4 °C'nin altındaki bir ortamda beklemesi ve dondurucunun -18 °C ya da daha düşük sıcaklıkta olmasıdır. Dolabın üzerindeki kademeli düğme ise dereceyi göstermez, yalnız soğutmanın gücünü artırıp azaltır. Bu yüzden asıl soru düğmenin kaça getirileceği değil, dolabın içinde gerçekte kaç derece olduğudur.

Kademe neden dereceyi söylemiyor?

Çoğu buzdolabında ayar düğmesi bir ile beş arasında numaralandırılmıştır ve bu numaralar sıcaklık değil, kompresörün ne kadar çalışacağını belirleyen kademelerdir. Aynı kademe, dolabın doluluğuna, kapının kaç kez açıldığına ve mutfağın sıcaklığına göre farklı bir iç sıcaklık üretir.

Bunun pratik sonucu şudur: kutudan geldiği kademede duran bir dolap yazın ve kışın aynı soğuklukta değildir. Kademeyi bir kez ayarlayıp unutmak, sıcaklığı ayarlamış olmak anlamına gelmez.

Bazı yeni modellerde düğmenin yerini derece gösteren bir ekran alır; bu durumda ekrandaki sayı bir hedeftir, ölçüm değil. Dolabın gerçekten o sıcaklıkta olup olmadığını gösteren tek şey, içine konan bağımsız bir termometredir.

Hedeflenen sıcaklık ne?

Türkiye Beslenme Rehberi, soğuk tüketilen veya soğukta muhafaza edilen besinlerin 4 °C'nin altındaki ortamlarda bekletilmesini söyler. Aynı kaynağın besin gruplarına göre verdiği saklama sıcaklıkları da bu aralığın etrafındadır: kırmızı et ve kanatlı eti 0-4 °C, kıyma 0-2 °C, süt ve süt ürünleri 4-6 °C, meyve ve sebzeler 0-12 °C, dondurulmuş ürünler ise -18 °C ve daha düşük sıcaklıklarda tutulur.

Aynı kaynakta buzdolabı ortamı, dondurulmuş besinlerin çözündürülmesi anlatılırken 4-4.5 °C olarak anılır. Yani soğutucu bölmesi için tek bir sayı değil, dört derecenin altını hedefleyen dar bir aralık söz konusudur; et için istenen üst sınır ile süt ürünleri için verilen aralık aynı dolabın içinde yan yana durur.

Dolabın içinde tek bir sıcaklık var mı?

Yok. Soğuk hava dolapta dolaşarak dağıldığı için kapıya yakın bölgeler her açılışta oda havasıyla temas eder ve en değişken bölge olur. Bu yüzden dolabın ortalaması hedefe uysa bile bazı bölgeleri hedefin üzerinde kalabilir.

Ölçmenin anlamı da buradan gelir: tek bir noktaya bakmak yerine, kolay bozulabilen besinlerin durduğu bölgeye bakmak gerekir. Et ve süt ürünlerinin kapı gözünde değil iç raflarda durmasının nedeni de bu bölge farkıdır.

Dolabın ne kadar dolu olduğu ve kapının ne sıklıkla açıldığı da bu farkı büyütür. Aynı kademede duran bir dolap, alışveriş sonrası dolduğunda ya da yemek hazırlığı boyunca sık sık açıldığında eski ölçümünü artık tekrarlamayabilir.

Termometre neyi görünür kılıyor?

Toplu yemek hizmeti veren yerlerde soğutucuların sıcaklık değerlerinin düzenli olarak kontrol edilip kayıt altına alınması, termometrelerin de düzenli aralıklarla kalibre edilmesi istenir. Evde böyle bir zorunluluk yoktur ama mantığı aynıdır: ölçülmeyen bir sıcaklık, varsayılan bir sıcaklıktır.

Dolabın içine konan basit bir termometre, kademenin karşılığını bir kez gösterir ve bu bilgi kalıcıdır. Ölçüm hedefin üzerindeyse kademe artırılır, ölçüm çok düşükse ve sebzeler donuyorsa kademe azaltılır; her iki durumda da karar tahminle değil sayıyla verilir.

Bugün ne yapabilirsin?

Dolabın en çok kullandığın rafına bir termometre koyup birkaç saat sonra bakabilirsin; ölçümü sabah, kapı henüz açılmamışken almak daha tutarlı bir sonuç verir. Kademeyi değiştirdiysen ölçümü bir gün sonra tekrarla, çünkü dolap yeni ayara hemen oturmaz.

Ölçümü bir kez yapıp kademenin karşılığını not etmek de yeterlidir; yazın mutfak ısındığında ya da dolabı doldurduğunda aynı ölçümü tekrarlamak, kademeyi yeniden tahmin etmekten daha kolaydır.