Sebze ve meyve neyle yıkanır?

Sebze ve meyveyi yıkamak için önerilen şeylerin listesi uzundur: sirke, karbonat, tuzlu su, deterjan, hatta çamaşır suyu. Türkiye Beslenme Rehberi'nin besin güvenliği bölümündeki liste ise kısadır ve iki cümleden oluşur: biri ne kullanılacağını, öteki ne kullanılmayacağını söyler.

Rehber ne kullanılmasını söylüyor?

Gıdaları hazırlarken dikkat edilecek noktalar arasında cümle açıktır: tüm taze meyve ve sebzeler bol suda iyice yıkanmalıdır. Aynı listenin ilk maddesi suyun kendisini tanımlar: her aşamada temiz ve içilebilir nitelikte su kullanılmalıdır.

İki madde birlikte okunduğunda yöntem ortaya çıkar: yıkamanın aracı sudur ve o su içme suyu niteliğindedir. Miktarı “bol”, biçimi “iyice”dir.

Rehber neden gerektiğini de başka bir yerde yazar: gıda kaynaklı hastalıklara neden olan bakteriler tablosunda çiğ sebzeler ve çiğ sebze ve meyveler aracı besinler arasında adıyla sayılır.

Ne kesinlikle kullanılmaz?

Rehberin ikinci cümlesi bir yasaktır ve kaçamak bırakmaz: besinlerin temizlenmesi amacıyla kesinlikle çamaşır suyu kullanılmamalıdır.

Aynı rehber deterjan ve dezenfektanları besin güvenliğini bozan kimyasal bulaşanlar arasında sayar. Temizlik maddesi mutfağın yüzeyleri ve araç gereçleri içindir; yenecek olan besinin kendisi için değil.

İkinci kaynak ne diyor?

Bol suyla yıkama ve deterjan kullanmama kuralının ikinci bir kaynağı var. Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi ürünü akan suyun altında tutarak nazikçe ovmayı yazar ve sabuna ya da sebze-meyve yıkama ürününe gerek olmadığını açıkça söyler. Birleşik Krallık Gıda Standartları Ajansı aynı işi iki yolla verir: akan musluğun altında ya da temiz su dolu bir kapta, kabuğu suyun altında ovarak.

Aynı daire iki ayrıntı daha ekler: kavun ve salatalık gibi sert kabuklu ürünler temiz bir sebze fırçasıyla ovulur, ve soyulacak ürün soyulmadan önce durulanır — böylece kir ve bakteri bıçaktan meyvenin ya da sebzenin içine taşınmaz.

Sirke ve karbonat ne olacak?

Rehberde sebze ve meyveyi sirkeli, karbonatlı ya da tuzlu suyla yıkamaya dair bir yöntem yer almıyor. Besin Kütüphanesi'nde de bu yöntemlerin etkisini ölçen bir kayıt bulunmuyor.

Bu yüzden bu sayfa onlar hakkında bir öneri vermiyor; ne “işe yarar” ne “yaramaz” diyor. Verilebilecek olan, rehberin kendi cümlesidir: bol su, iyice.

Toplu mutfak yöntemi evde uygulanır mı?

Rehberde klorlu bir çözeltiyle yüzey arındırma tarif edilir, ama bu tarif açıkça toplu yemek üreten yerler içindir ve ölçüleri büyük hacimli bir işletmeye göre verilmiştir.

Evdeki mutfak için rehberin cümlesi değişmez: bol su. İşletmeler için verilen ölçüler bu sayfada aktarılmıyor, çünkü evde uygulanacak bir yöntem olarak yazılmamışlar.

Nasıl iyice yıkanır?

Rehberin “iyice” kelimesinin mutfaktaki karşılığı suyun her yüzeye değmesidir. Topraklı kök sebzeler akan suyun altında elle ya da bir fırçayla ovulur; yapraklılar yaprak yaprak ayrılır.

Kabuğu soyulacak meyve de yıkanır. Bıçak kabuğun üzerindekini kesilen yüzeye taşıyabilir; soyulmadan önce yıkamak bu yüzden atlanmaz.

Yıkama ile doğrama arasındaki sıra ayrı bir sorudur ve bu sitede ayrıca anlatılır. Buradaki soru yalnız neyle yıkandığıdır.

Satın alırken neye bakılır?

Yıkamanın yükü tezgâhta başlar. Rehber sebze, meyve ve yumurta satın alırken görünür şekilde toz, toprak, saman ve hayvan dışkısı kalıntılarının olmamasına dikkat edilmesini ister.

Aynı listede çürük, çamurlu ve böcek yeniği olan meyve ve sebzelerin satın alınmaması, ezik olanların bir an önce tüketilmesi ve mevsimine uygun ürünlerin tercih edilmesi de yazılıdır.

Bu sayfadaki ölçütler Türkiye Beslenme Rehberi'nin besin güvenliği bölümünden (gıdaları hazırlarken dikkat edilecek noktalar, kimyasal bulaşanlar, gıda kaynaklı hastalıklara neden olan bakteriler tablosu ve satın alma ilkeleri) alınmıştır. Akan su, deterjansız ovma, fırça ve soymadan önce durulama Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi ile Birleşik Krallık Gıda Standartları Ajansı'nın sayfalarında da yazılıdır.

Kişiye özel miktar kararları ve sağlık durumuna bağlı kısıtlar bir diyetisyen ve hekimle konuşulur. Bu içerik genel beslenme okuryazarlığını desteklemek amacıyla hazırlanmıştır; tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez.