Mutfakta eller ne zaman yıkanır?

Mutfağa girerken eller yıkanır; ama iş orada bitmez. Türkiye Beslenme Rehberi'nin besin güvenliği bölümü ise el yıkamayı bir başlangıç değil, pişirme boyunca tekrarlanan bir adım olarak yazar ve tekrar gereken anları tek tek sayar.

Eller neden bu kadar önemli?

Rehberin temizlik ilkesinin gerekçesi tek cümledir: toprak, su, hayvan ve insanda birçok mikroorganizma bulunur ve patojenler giysiler, kullanılan araç gereçler ve eller aracılığıyla besinlere taşınır.

Rehberin gıda kaynaklı hastalıklara neden olan bakteriler tablosu bunu iki satırda somutlaştırır. Birinde en önemli kontrol yöntemi olarak ellerin uygun zaman ve şekilde yıkanması yazılıdır; ötekinde bakterinin genellikle deri ve burun mukozasında bulunduğu belirtilir ve uygun el yıkama önlem olarak sayılır.

Hangi anlarda yeniden yıkanır?

Rehberin genel hazırlık kuralı açıktır: çiğ gıdalara dokunulduktan sonra eller hijyenik el yıkama ilkelerine uygun şekilde yıkanmalıdır.

Toplu yemek üreten yerlerde çalışanlar için verilen liste daha uzundur ve anları tek tek sayar: işe başlamadan önce, her işin başında, çiğ besinlere dokunduktan sonra, tuvaletten her çıkışta, yemekleri servis etmeden önce, sigara içtikten ve mendil kullandıktan, paraya dokunduktan, kirli araç gereçlere dokunduktan, öksürüp hapşırdıktan ve çöplere dokunduktan sonra.

Liste bir işyeri için yazılmıştır, ama saydığı anların hepsi evdeki mutfakta da yaşanır: çiğ tavuktan sonra salata doğramak, çöpü attıktan sonra ekmeği dilimlemek, parayı saydıktan sonra hamuru yoğurmak.

Eller nasıl yıkanır?

Rehberin hijyenik el yıkama tarifi beş adımdır: eller dayanabilecek sıcaklıktaki suyla bilekten parmak uçlarına kadar sabunlanır, el ve parmak araları ovulur, akan su altında iyice durulanır, temiz bir havlu ya da kâğıt havluyla kurulanır ve musluk kâğıt havlu kullanılarak kapatılır.

Son adımın gerekçesi basittir: kirli elle açılan musluk, temiz elle kapatılırken kiri geri verir; kâğıt havlu bu teması keser.

Kaç saniye?

Rehberde iki ayrı süre geçer ve ikisi farklı bağlamlarda verilmiştir. Toplu yemek üreten yerlerin hijyenik el yıkama tarifinde el ve parmak araları en az 40 saniye ovulur.

Pandemi bölümünde ise bireyler için bir cümle vardır: marketten eve döndükten sonra ve yeni satın alınan gıda ambalajını kullandıktan sonra eller en az 20 saniye sabun ve suyla yıkanmalıdır.

Bu sayfa iki süreyi birbirine çevirmez ve aralarından birini seçmez; ikisini de rehberin verdiği bağlamla aktarır. Rehberin ayrıntılı tarifi ise ovmanın bilekten parmak uçlarına ve parmak aralarına kadar ulaşmasını ister.

Eldiven yıkamanın yerini tutar mı?

Rehberin eldiven için yazdığı cümle soruyu tersinden cevaplar: eldivenler ellerin kirlenmemesi için değil, besinleri kirletmemek amacıyla kullanılır.

Aynı paragrafın ikinci cümlesi mutfaktaki karşılığı verir: çiğ etlerle temas ettikten sonra aynı eldivenle pişmiş besinlere dokunulmamalıdır. Eldiven çiğ etten sonra, el gibi, değiştirilir ya da çıkarılır.

Kurulama neyle yapılır?

Rehber kurulamayı da tarifin içine koyar: temiz bir havlu ya da kâğıt havlu. Mutfakta el kurulamak için ayrılmış bir havlu ile tezgâh ve bulaşık bezleri ayrı tutulur.

Rehberin gıda kaynaklı hastalıkların ana nedenleri listesinde kurulama bezi, bıçak ve kesme tahtasıyla birlikte adıyla geçer. Yeni yıkanmış elin bu beze silinmesi, yıkamanın kazandırdığını geri verir.

Bu sayfadaki adımlar ve süreler Türkiye Beslenme Rehberi'nin besin güvenliği bölümünden (beş ilke, kişisel hijyen, gıdaları hazırlarken dikkat edilecek noktalar, gıda kaynaklı hastalıklara neden olan bakteriler tablosu ve pandemi dönemine ilişkin sorular) alınmıştır.

Kişiye özel miktar kararları ve sağlık durumuna bağlı kısıtlar bir diyetisyen ve hekimle konuşulur. Bu içerik genel beslenme okuryazarlığını desteklemek amacıyla hazırlanmıştır; tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez.