Elektrik kesilince dolaptaki yemek ne olur?

Kapağı hiç açılmayan bir buzdolabı ve dondurucu soğuğunu bir süre korur; belirleyici olan kesintinin uzunluğu ve kapağın kaç kez açıldığıdır. Kararı ürünün görünüşü ya da kokusu değil, ölçülen sıcaklık verir. Bu yazı kaç saat sonra neyin atılacağına dair bir süre vermez, çünkü o süre dolabın modeline, doluluğuna ve ortam sıcaklığına göre değişir ve tahminle söylenemez.

Kapağı açmamak neden bu kadar önemli?

Elektrik kesildiğinde dolap soğutmayı bırakır ama içindeki soğuk hava ve soğumuş kütle bir süre yerinde kalır. Kapak kapalı durduğu sürece dolabın içi dış ortamla yalnız yalıtım üzerinden temas eder ve ısınma yavaş ilerler.

Kapak her açıldığında ise içerideki soğuk hava dışarı akar, yerine oda sıcaklığındaki hava dolar. Bu değişim tek bir hareketle olur ve geri alınamaz; dolap yeniden çalışana kadar o havayı soğutacak bir şey yoktur.

Bu yüzden kesinti sırasında yapılacak en yararlı şey, ne olduğuna bakmamaktır. Ne alınacağı biliniyorsa kapak bir kez açılır, gereken alınır ve hemen kapatılır.

Dolu bir dondurucu neden daha uzun dayanır?

Dondurucudaki asıl soğuk kaynağı hava değil, donmuş kütlenin kendisidir. Donmuş gıda ve buz, çözülmeye başlarken çevresinden ısı çeker; bu, kabin içindeki sıcaklığın yükselmesini geciktirir.

Boş bir dondurucuda ise bu kütle yoktur. İçerideki hava hızla ısınır, çünkü ısıyı emecek bir şey bulunmaz. Aynı model dolap, dolu ve boşken farklı davranır.

Bu yüzden dondurucuda kalıcı bir boşluk varsa su dolu kapalı kaplarla doldurmak işe yarar. Donmuş su, kesinti anında aynı işi görür ve normal zamanda da hiçbir masraf çıkarmaz.

Kararı ne verir: koku mu, sıcaklık mı?

Sıcaklık verir. Türkiye Beslenme Rehberi besinlerin muhafaza sıcaklıklarını tek tek tanımlar: kırmızı et, kanatlı eti ve taze balık için 0-4 °C, kıyma için 0-2 °C, süt ve süt ürünleri için 4-6 °C, dondurulmuş ürünler için -18 °C ve daha düşük sıcaklıklar. Bunlar tahmin değil, ölçülebilir eşiklerdir.

Koku ve görünüş ise bu eşikleri ölçmez. Bir ürün güvenli aralığın dışına çıkmış olabilir ve hiçbir değişiklik göstermeyebilir; tersi de mümkündür. Duyularla verilen karar, ölçümün yerini tutmaz.

Bu nedenle dolapta ve dondurucuda birer termometre bulundurmak, kesinti sırasında elde tek gerçek bilgiyi verir. Kesinti bittiğinde bakılacak şey içeridekiler değil, o termometredir.

Çözülen ürün tekrar dondurulur mu?

Rehberin bu konudaki ifadesi açıktır: bir kez çözündürülmüş olan gıdalar tekrar dondurulmamalıdır. Kesinti sırasında çözülmüş bir ürünü dolap çalışır çalışmaz geri dondurmak bu kurala aykırıdır.

Yüzeyinde hâlâ buz kristalleri bulunan ve dondurucu sıcaklığında kalmayı sürdürmüş ürünler ise farklı durumdadır. Burada da ölçüt yine sıcaklıktır, ürünün elde verdiği his değil.

Rehber ayrıca çözdürmenin nasıl yapılacağını da tanımlar: dondurulmuş besinler orijinal ambalajı içinde ve buzdolabı ortamında çözündürülür, oda sıcaklığında bırakılmaz. Kesinti sonrasında pişirilecek ürünler için de aynı ilke geçerlidir.

Bugün ne yapabilirsin?

Dolaba ve dondurucuya birer termometre koy. Bu tek adım, kesinti anında tahmin etmek ile ölçmek arasındaki farkı kurar ve kesinti olmadığı zamanlarda da dolabın gerçekten kaç derecede çalıştığını gösterir.

Dondurucudaki boşlukları kapalı su şişeleriyle doldur. Kesinti duyulduğunda kapağı kapalı tut ve içeriden ne alacaksan bir seferde al. Kesinti uzarsa ve ölçülen sıcaklık güvenli aralığın dışına çıkmışsa karar tadına bakarak verilmez; şüpheli ürün denenmez.