Bir porsiyon için kaç gram çiğ et alınır?

Et porsiyonu rehberde pişmiş ağırlıkla verilir: bir standart porsiyon 80 gramdır. Kasapta tartılan ise çiğ ettir ve aynı sayı değildir. Türkiye Beslenme Rehberi bu iki ağırlık arasındaki karşılığı ölçü araçları bölümünde üç ayrı hâl için ayrı ayrı yazar; alışveriş listesi de buradan çıkar.

Rehber çiğ karşılığı nasıl veriyor?

Rehberin hesabı iki kabule dayanır ve ikisini de kendisi yazar: et, tavuk ve balık için yüzde 30 kemik kaybı ve pişirme yöntemine göre değişmekle birlikte kabaca yüzde 30 pişme kaybı.

Bu kabullerle bir standart porsiyonun çiğ karşılıkları şöyle verilir: 100 gram çiğ büyük parça et, 115 gram çiğ kıyma ya da köfte karışımı, 165 gram çiğ kemikli et. Üçü de aynı porsiyona, yani 80 gram pişmiş ete çıkar.

Yani kemikli et alınırken tartıya konan ağırlığın bir kısmı tabağa hiç gelmez; kemiksiz parça ette aynı porsiyon için gereken çiğ ağırlık 65 gram daha azdır.

Alışveriş listesi nasıl çıkar?

Hesap kişi sayısıyla çarpmaktan ibarettir. Dört kişilik bir akşam için bir porsiyonluk ölçü esas alındığında 400 gram çiğ parça et, 460 gram çiğ kıyma ya da 660 gram çiğ kemikli et gerekir.

Bu, kaç porsiyon yeneceğine dair bir öneri değildir; rehberin porsiyon tanımını alışveriş miktarına çeviren bir aritmetiktir. Kimin kaç porsiyona ihtiyaç duyduğu kişiye göre değişir.

Kalan etin ne olacağı da aynı anda kararlaştırılır. Rehber dondurulacak besinlerin ailenin günlük ve öğünlük gereksinimine göre porsiyonlara ayrılarak paketlenmesini ister; bölme işi kasaptan gelir gelmez yapılır.

Köfte ve el ayası ölçüsü

Rehber aynı bölümde ölçüyü çap ve kalınlıkla da verir. Bir standart porsiyon parça et, el ayası büyüklüğünde — 10 santimetre çapında ve 1 santimetre kalınlığında — 75-80 gram pişmiş ete karşılık gelir; aynı parça çiğken 11-12 santimetre çapındadır.

Köftede ölçü adetle yazılır: bir standart porsiyon köfte 4 adettir; her biri pişmiş hâlde 5 santimetre, çiğ hâlde 6,5 santimetre çapındadır. Toplamı 80 gram pişmiş, 115 gram çiğ köfte karışımı eder.

Tek parça büyük köftede aynı porsiyon, el ayası büyüklüğünde 75-80 gram pişmiş hamburger köftesine denk gelir; çiğ karşılığı yine 115 gramdır.

Tabağa gelen ne kadar kalori?

Kalori pişmiş ağırlıktan hesaplanır. USDA FoodData Central'ın pişmiş dana kıyma kaydıyla 80 gramlık porsiyon 192 kalori ve 20,1 gram protein eder.

Aynı kayıt yağ oranı belirtilmemiş karışık bir kıymayı ölçer; kasaptan alınan kıymanın yağlılığı farklıysa bu satır da değişir. Rehberin et tablosunun dipnotu da hatırlatır: yemek yapımında eklenebilecek yağın enerjiye katkısı porsiyona dâhil edilmemiştir.

Çiğ ağırlıktan doğrudan kalori hesaplamak ise iki hatayı birden üretir: hem kayıt pişmiş eti ölçer hem de çiğ ağırlık pişme kaybını içinde taşır.

Kemikli eti tartmak

Kemikli ette iki ağırlık vardır: tartıda görünen ve tabağa gelen. Rehberin 165 gramlık karşılığı bu farkı zaten içerir.

Evde bir kez ölçmek de aynı işi görür: aynı kesimden alınan kemikli et pişirildikten sonra kemiği ayrılıp tartılır ve o oran sonraki alışverişlerde kullanılır. Bu ölçüm bir kez yapılır.

Kemikler atılmak zorunda değildir; et suyu için ayrılıp aynı gün pişirilebilir ya da porsiyon torbasına alınıp dondurulabilir.

Bu sayfadaki çiğ ve pişmiş karşılıkları, kayıp oranları ve çap ölçüleri Türkiye Beslenme Rehberi'nin ölçü araçları ve porsiyon belirleme bölümünden (Bölüm 10.2.4) ve et tablosundan (Ek 2.1.3), kıyma değerleri USDA FoodData Central kaydından alınmıştır. Değerler temsilîdir.

Kişiye özel miktar kararları ve sağlık durumuna bağlı kısıtlar bir diyetisyen ve hekimle konuşulur. Bu içerik genel beslenme okuryazarlığını desteklemek amacıyla hazırlanmıştır; tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez.