Yere düşen yiyecek yenir mi?

Yere düşen bir dilim ekmek ya da bir parça meyve için söylenen bir kural vardır: hemen kaldırılırsa bir şey olmaz. Kuralın saniyesi kişiden kişiye değişir, kendisi değişmez. Türkiye Beslenme Rehberi'nin bu konudaki cümlesi ise süreye hiç bakmaz.

Rehber ne diyor?

Rehberin gıdaların servisi için saydığı ilkeler arasında cümle kısadır: servis sırasında yere düşen gıda ya da araç gereç tekrar kullanılmamalıdır.

Cümlede bir süre yoktur. Yiyeceğin yerde ne kadar kaldığına, zeminin ne kadar temiz göründüğüne ya da yiyeceğin kuru mu ıslak mı olduğuna göre bir ayrım yapılmaz; ölçüt yalnız zeminle temastır.

Halk arasında söylenen süre kuralının rehberde bir karşılığı bulunmuyor. Kuralı ölçen Rutgers Üniversitesi araştırmacıları da onu doğrulamadı: bakteri yiyeceğe anında geçebilir ve bazı denemelerde geçiş bir saniyeden kısa sürede başlar.

Zemin neden ayrı tutuluyor?

Rehberin temizlik ilkesinin gerekçesi aynı soruya cevap verir: toprak, su, hayvan ve insanda birçok mikroorganizma bulunur ve bunlar giysiler, araç gereçler ve eller aracılığıyla besinlere taşınır. Zemin, bunların hepsinin değdiği yüzeydir.

Rehber fiziksel bulaşanları da ayrıca sayar: toz ve toprak, saç, böcekler, kırık bardak ve tabak parçaları, kemik parçası, taş ve benzeri yabancı cisimler. Zemindeki bir parçanın yiyeceğe yapışması bu listenin mutfaktaki hâlidir.

Düşen çatal ve kaşık ne olur?

Rehberin cümlesi araç gereci de kapsar: yere düşen çatal, kaşık ya da servis kaşığı tekrar kullanılmaz. Yıkanır ve öyle yerine döner.

Servis sırasında düşen bir kaşığın yerine yenisi alınır; düşeni silip devam etmek, rehberin ayırdığı iki şeyi — zemini ve servisi — yeniden birleştirmek olur.

Kapalı bir paket düşerse?

Kapalı ve sağlam bir ambalaj yere düştüğünde içindeki yiyecek zeminle temas etmemiştir; ama ambalajın dışı etmiştir.

Ambalaj yırtıldıysa, kapak açıldıysa ya da kavanoz çatladıysa durum değişir. Rehber ambalajı yırtılmış veya bozulmuş gıdaların satın alınmamasını ister; evde yırtılan ambalaja aynı ölçütü uygulamak da aynı mantıktır.

Market poşeti nereye konur?

Rehberin depolama ilkeleri arasında bir genel şart vardır: ambalajlı veya ambalajsız hiçbir gıda maddesi yerde zeminle temas ettirilmemelidir.

Evde bunun karşılaşıldığı anlardan biri alışveriş dönüşüdür. Yere bırakılan poşet, sonra tezgâha ya da masaya çıkarılır ve altının değdiği her yer tezgâha taşınır. Poşet yere değil, bu iş için ayrılmış bir yüzeye bırakılır.

Kilerde ve dolapta da aynı kural geçerlidir. Su şişeleri, patates ve soğan çuvalları ya da fazla alınan paketler zemine dizilmez; en alt raf da olsa bir rafın üstünde durur.

Çocuk ve misafir sofrasında ne değişir?

Değişmez. Rehberin cümlesi kimin tabağından düştüğüne göre bir ayrım yapmaz; yere düşen yiyecek tabağa geri konmaz.

Rehber servis için kapların fazla doldurulmamasını da yazar; amacı gıdanın elle temasını engellemektir. Az doldurulan tabak, düşme anında da daha az şey kaybettirir.

Bu sayfadaki ölçütler Türkiye Beslenme Rehberi'nin besin güvenliği bölümünden (gıdaların servisi, depolama ilkeleri, beş ilke ve fiziksel bulaşanlar) alınmıştır. Süre kuralının ölçümü Rutgers Üniversitesi'nin 2016 tarihli araştırma duyurusundan alınmıştır.

Kişiye özel miktar kararları ve sağlık durumuna bağlı kısıtlar bir diyetisyen ve hekimle konuşulur. Bu içerik genel beslenme okuryazarlığını desteklemek amacıyla hazırlanmıştır; tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez.