Başkasının tabağından artanı bitirmek ne yapar?

Sofra toplanırken tabakta kalan birkaç kaşık çoğu zaman çöpe değil, mutfakta ayakta duran kişiye gider. Bu yenen kısım öğün sayılmaz, çünkü oturarak ve tabakta yenmez. Toplandığında ise günün en sessiz kalemi olur.

Bu neden yemek sayılmıyor?

Bir şeyin öğün olarak sayılması için genellikle üç koşul aranır: tabakta olması, oturarak yenmesi ve bir karar sonucu başlaması. Tezgâhta bitirilen artık bunların üçünü de taşımaz.

İkinci neden süredir. Yirmi saniyede biten bir şey, hafızada bir olay olarak yer tutmaz; akşam "bugün ne yedim" diye düşünüldüğünde listede yer almaz.

Üçüncüsü de gerekçedir. Burada eylem açlıkla değil, israf duygusuyla başlar; yeme kararı değil, bir şeyi kurtarma kararı gibi görünür.

Gün içinde ne kadar tutuyor?

Miktar küçük görünür, ama tekrar sayısıyla birlikte okunur. USDA kaydında sade pişmiş pirinç pilavı 100 gramda 130 kalori taşır; tabakta kalan 50 gramlık bir kısım 65 kalori eder.

Bu, tek seferde önemsiz bir sayıdır. Günde iki tabaktan artan aynı miktar 130 kaloriye çıkar ve bu kısım hiçbir öğünün içinde sayılmamıştır.

Burada amaç bu sayıyı bir uyarıya çevirmek değil, görünür kılmaktır. Sayılmayan bir kalem, ne fazla ne az; sadece bilinmeyen bir kalemdir ve bilinmeyen kalem düzeltilemez.

İsraf duygusuyla ne yapılır?

Artanı bitirme eğiliminin arkasında çoğu zaman gerçek bir gerekçe vardır: yemek israf edilmemelidir. Bu gerekçe tartışmalı değildir; tartışmalı olan, israfı önlemenin tek yolunun onu yemek olduğu varsayımıdır.

İkinci yol artığı saklamaktır. Tabaktan toplanan kısım değil ama servis kabında kalan kısım bir öğünün parçası olarak kaba alınır ve ertesi gün kullanılır.

Üçüncü yol ise artığı hiç üretmemektir. Tabağa baştan az koymak, ikinci kez alma seçeneğini açık tutarak hem israfı hem artanı aynı anda küçültür.

Tabağı baştan kurmak

Sofrada çocuk varsa artan miktar genellikle yetişkinin tahminiyle belirlenir. Tabağa konan miktar azaltıldığında artan da azalır ve isteyen ikinci kez alır.

Servis kabını masaya getirmek de bu işi görür. Herkes tabağını kendi doldurduğunda, tabakta kalan miktar kişinin kendi kararı olur; başkasının koyduğu porsiyon ise çoğu zaman fazladır.

Aynısı kalabalık sofralar için de geçerlidir. Kalabalıkta yemek her zaman fazla pişirilir; fazla pişen kısmı servis kabında bırakmak, tabaklara dağıtıp sonra toplamaktan daha kolaydır.

Mutfakta ayakta yenen kısım

Toplama işi yapılırken mutfakta ayakta durmak, artığı bitirmenin en kolay koşuludur. Elde tabak varken tezgâhın başında geçirilen süre uzadıkça o kısım da büyür.

Bunu kesmenin pratik yolu sırayı değiştirmektir: tabaklar önce sıyrılıp doğrudan lavaboya konursa, arada karar verilecek bir an kalmaz.

İkinci yol toplama işini paylaşmaktır. Masadan kalkanla toplayan aynı kişi değilse, artan da yemeği pişiren kişinin önünde durmaz.

Nasıl kesilir?

Önce fark edilir. Bir hafta boyunca yalnız bunun not edilmesi bile, kaç kez tekrar ettiğini gösterir; not tutmak burada bir denetim değil, bir sayımdır.

Sonra tek bir noktaya müdahale edilir. Çoğu evde en çok tekrar eden an akşam sofrasının toplanmasıdır; yalnız o anı değiştirmek, günün geri kalanını değiştirmekten kolaydır.

Son olarak bunun bir kusur olmadığı kabul edilir. Artanı bitirmek yaygın ve anlaşılır bir alışkanlıktır; görünür hâle geldiğinde ise bir karara dönüşür ve karar verilebilen şey değiştirilebilir.

Bu sayfadaki değer USDA FoodData Central'ın sade pişmiş pirinç kaydından alınmıştır; değer temsilîdir ve pişirmede eklenen yağ bu satırı yukarı taşır.

Kişiye özel miktar kararları ve sağlık durumuna bağlı kısıtlar bir diyetisyen ve hekimle konuşulur. Bu içerik genel beslenme okuryazarlığını desteklemek amacıyla hazırlanmıştır; tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez.