Akdeniz tipi beslenme nedir?

Akdeniz tipi beslenme tek bir yemek listesi değil, bir örüntüdür: neyin çok, neyin az olduğuyla tanımlanır. MedlinePlus bu örüntüyü bitkisel ağırlıklı öğünler, bol tam tahıl, taze sebze ve meyve, sert kabuklu yemiş ve baklagil, bol balık ve deniz ürünü ile — pişirmede ana yağ kaynağı olarak — zeytinyağı üstüne kurar.

Aşağıda örüntünün neyin üstünde durduğunu, neyin azaldığını, zeytinyağının neden merkezde olduğunu ve kaynakların kendi uyarılarını ele alıyoruz.

Örüntü neyin üstünde duruyor

MedlinePlus aynı örüntüde etin ve kanatlının yalnız küçük miktarlarda bulunduğunu, doğal olarak lif içeriği yüksek besinlerin öne çıktığını ve yemeğin sos ve terbiye olmadan sade pişirilip tatlandırıldığını yazar.

Azalan ya da hiç bulunmayan kalemleri de adıyla sayar: kırmızı et, tatlılar ve diğer şekerli yiyecekler, yumurta ve tereyağı.

Zeytinyağı neden merkezde

Türkiye Beslenme Rehberi geleneksel Akdeniz diyetinin yağ kaynağının zeytinyağı olduğunu, yanı sıra ayçiçeği, fındık, mısırözü, pamuk ve susam yağlarının kullanıldığını yazar. Bunların doymamış yağ asitleri grubunda olduğunu ve yağın çoğunu doymamış yağlardan, özellikle zeytinyağından almanın önemli olduğunu ekler.

MedlinePlus da aynı yeri tekli doymamış yağ üzerinden tarif eder.

Kaynaklar sonuç tarafında ne diyor

İkisi de temkinli bir dil kullanıyor. MedlinePlus bu örüntüyü izlemenin daha kararlı kan şekerine, daha düşük kolesterol ve trigliseride, kalp hastalığı ve başka sağlık sorunları için daha düşük riske götürebileceğini yazar. Rehber de kronik hastalıkların oluşum sıklığına Akdeniz diyeti tüketenlerde daha az rastlandığını, bunun başta zeytinyağı olmak üzere taze sebze, meyve ve kuru yemiş tüketiminin çokluğuna bağlandığını söyler.

Kaynağın kendi uyarıları

MedlinePlus örüntünün dikkat isteyen taraflarını da yazıyor: zeytinyağı ve kuru yemişten gelen yağla kilo artabilir; demir düzeyi düşebilir, bu yüzden demirden ya da C vitamininden zengin besinler yenmelidir; süt ürünü azalınca kalsiyum kaybı olabilir ve takviye gerekip gerekmediği hekime sorulmalıdır. Şarabın bu örüntünün yaygın parçası sayıldığını, ama bazı kişilerin alkolden kaçınması gerektiğini de ekler.

Özetle: örüntüyü zeytinyağı, sebze, baklagil ve balık üstüne kur; kırmızı eti ve tatlıyı seyrelt; kalsiyum ve demiri gözden kaçırma.

Bu sayfadaki bilgiler MedlinePlus'ın (U.S. National Library of Medicine) "Mediterranean diet" sayfasından ve Türkiye Beslenme Rehberi'nden (TÜBER 2022, T.C. Sağlık Bakanlığı; yağ bölümü PDF s. 51) alınmıştır.