Sevmediğin bir sebzeyi tekrar denemek ne değiştirir?

Sevmeme çoğu zaman sebzenin kendisine değil, onu ilk denediğin hâline bağlıdır. Haşlanmışken sevilmeyen bir sebze fırında, ızgarada ya da başka bir baharatla bambaşka bir şey olabilir. Tekrar denemek bir inat meselesi değil, yöntem değiştirme meselesidir.

"Sevmiyorum" aslında neyi anlatıyor?

Bir sebzeyi sevmediğini söylerken çoğu zaman anlatılan şey, o sebzenin belirli bir hâlidir: çok pişmiş, suyunu bırakmış, tek başına tabakta duran bir hâli. Deneyim tek bir örnekle sınırlıysa yargı da o örneğe aittir.

Doku da tadın önüne geçebilir. Aynı sebzenin yumuşak, sulu hâliyle çıtır kızarmış hâli arasındaki fark, iki ayrı yiyecek kadar büyüktür; sevmeme bazen tadın değil dokunun reddidir.

Bir başka etken de acılık ya da keskinliktir. Bazı sebzelerde bu keskinlik pişirme yöntemine, mevsime ve tazeliğe göre belirgin biçimde değişir; aynı sebze farklı bir dönemde farklı bir tat verir.

Aynı sebze neden farklı yöntemde farklı tat veriyor?

Haşlamada tadın bir kısmı suya geçer ve geriye daha yumuşak, daha az belirgin bir şey kalır. Fırında ve tavada ise su çekilir, yüzey kızarır ve tat yoğunlaşır; ortaya çıkan sonuç tatlımsı ve daha koyu olur.

Yağ da taşıyıcı bir rol oynar. Bazı tatlar suda değil yağda çözünür; sebzeyi yağla buluşturmak, aynı malzemenin daha dolgun algılanmasına yol açar.

Asit ve tuz ise dengeyi değiştirir. Bir tutam tuz ya da birkaç damla limon, keskinliği geri plana iter; bu yüzden aynı sebze sade hâlde reddedilirken bir sosla kabul görebilir.

Nasıl tekrar denenir?

En kolay yol, sebzeyi tek başına değil bilinen bir yemeğin içinde denemektir. Sevilen bir yemeğin içine küçük miktarda girdiğinde tat tanıdık bir çerçevede karşılaşılır ve karar tek bir malzemeye yüklenmez.

Bir seferde tek değişken değiştirmek de işe yarar. Yöntem değiştiriliyorsa baharat aynı kalsın; baharat değişiyorsa yöntem aynı kalsın. Böylece farkı neyin yarattığı görünür olur.

Miktarı küçük tutmak da önemlidir. Küçük bir porsiyon denemeyi kolaylaştırır ve beğenilmediğinde de ortada bitirilmesi gereken bir tabak kalmaz.

Denemeyi yorgun bir akşama denk getirmemek de işe yarar. Yeni bir yöntemi ilk kez uygularken sonucun tutmaması olağandır; acele edilmeyen bir günde yapılan deneme, sonucu sebzenin değil o günün hesabına yazma ihtimalini azaltır.

Sonuç değişmezse ne olur?

Hiçbir şey. Her sebzeyi sevmek zorunda değilsin ve bir sebzeyi sevmemek beslenmede kapanmayan bir boşluk yaratmaz; aynı grupta benzer işi gören başka sebzeler vardır.

Zorlamak ayrıca ters yönde çalışır. Sevilmeyen bir tadı ısrarla yemek, o tadın olumsuz çağrışımını güçlendirebilir; oysa denemenin amacı ikna etmek değil, seçenekleri görmektir.

Bazı sebzeler ise zamanla yeniden gündeme gelir. Damak değişir, pişirme becerisi değişir, aynı malzemeyle farklı bir yerde karşılaşılır. Kapıyı tümüyle kapatmamak, bunun için yeterlidir.

Bugün ne yapabilirsin?

Sevmediğini bildiğin bir sebzeyi seç ve onu daha önce hiç denemediğin bir yöntemle hazırla. Hep haşlanmış olarak denediysen bu kez fırına ver; hep tek başına yediysen bu kez bir sosla birleştir.

Küçük bir miktarla başla ve sonucu kendine söyle: değişen bir şey oldu mu, olmadıysa hangi kısmı hâlâ rahatsız etti? Bu tek soru, bir sonraki denemede neyi değiştireceğini gösterir. Beğenmediysen listeden çıkar ve konuyu kapat.