Kendi düzenini başkasınınkiyle kıyaslamak ne yapar?

Başkasının düzeni kendi koşullarında kurulmuştur ve o koşullar görünmez. Kıyas yapıldığında görünen şey uygulanabilir olan değil, ideal görünendir. Bu ikisi arasındaki fark, çoğu vazgeçişin arkasındaki asıl nedendir.

Görünmeyen ne?

Bir düzenin arkasında iş saatleri, ev düzeni, sorumluluklar ve alışkanlıklar vardır. Bunların hiçbiri dışarıdan görünmez. Görünen tek şey sonuçtur: hazırlanmış bir öğün ya da düzenli bir mutfak. Sonuç, onu mümkün kılan koşulları anlatmaz.

İkinci görünmeyen şey süredir. Bir düzenin oturması aylar alır ve bu süre paylaşılmaz. Dışarıdan bakan kişi ise kurulmuş hâlini görür. Aradaki süre, kıyası baştan çarpıtır.

Üçüncüsü ise sapmalardır. Kimse bozulan günlerini anlatmaz ve paylaşılan şey genellikle iyi giden dönemdir. Bu, karşılaştırmayı gerçek dışı bir noktaya taşır. Kıyas edilen şey ortalamalar değil, en iyi günlerdir.

Kıyas ne zaman işe yarar?

Kıyasın bir kullanımı vardır: yöntem öğrenmek. Başkasının nasıl yaptığını görmek, denenebilecek yeni bir düzenleme sunar. Bu, sonuçla değil yöntemle ilgilenmek demektir. Yöntem aktarılabilir; sonuç aktarılamaz.

Bunun için sorulacak soru da değişir. "Neden ben yapamıyorum" yerine "bunu nasıl yapıyor" sorusu, kullanılabilir bir cevap verir. İlk soru bir hüküm üretir. İkincisi bir bilgi üretir.

Yöntem alındıktan sonra kendi koşullarına uyarlanır. Başkasında işleyen bir düzen, farklı bir günde farklı biçimde uygulanabilir. Doğrudan kopyalama nadiren tutar. Uyarlama ise çoğu zaman tutar.

Kıyas nerede zarar verir?

Kıyas, uygulanabilir bir hedefi ulaşılmaz bir standarda çevirdiğinde zarar verir. Haftada iki akşam pişiren biri, her akşam pişiren birine bakarak kendi düzenini yetersiz sayabilir. Oysa iki akşam, kendi koşullarında iyi bir sonuçtur. Ölçüt yanlış yerden alınmıştır.

İkinci zarar, planın gereksiz yere büyütülmesidir. Başkasının planına bakarak kurulan bir hedef, kendi gününe sığmayabilir. Sığmayan bir plan ise kısa sürede bırakılır. Bu, bir adım ilerlemek yerine iki adım geriye götürür.

Üçüncüsü ise sürekli yöntem değiştirmektir. Her yeni örnek yeni bir düzenleme getirir ve hiçbiri oturmaya fırsat bulmaz. Oturmayan bir düzenleme sonuç vermez. Sonuç vermeyen düzenleme de yeni bir arayış doğurur.

Kendi ölçütü nasıl kurulur?

En kullanışlı ölçüt, kendi geçmişidir. Bu haftanın geçen haftaya göre nasıl geçtiği, başkasının haftasıyla kıyaslanmasından çok daha bilgi vericidir. Koşullar aynıdır ve karşılaştırma gerçektir. Bu, üzerinde çalışılabilir bir ölçüttür.

İkinci ölçüt uygulanabilirliktir. Bir düzenin iyi olup olmadığı, ne kadar sürdürüldüğüyle ölçülür. Kısa sürede bırakılan bir plan, sürdürülen basit bir plandan daha iyi değildir. Bu ölçüt kişiden kişiye değişir.

Üçüncüsü ise koşullardır. Kendi iş saatleri, ev düzeni ve sorumlulukları hesaba katan bir plan gerçekçidir. Bunları göz ardı eden bir plan ise ilk haftada aksar. Ölçüt, koşullarla birlikte kurulur.

Sosyal medya bu tabloyu nasıl etkiliyor?

Sosyal medyada görülen düzenler, seçilerek paylaşılan görüntülerdir. Günlük akışın tamamını değil, en iyi anlarını gösterirler. Bu, kıyası doğal olarak çarpıtır. Fark edilmediğinde ise standart hâline gelir.

Bu içerikleri tümüyle bırakmak da gerekmez. Yöntem öğrenmek için izlenen bir içerik yararlıdır; ölçüt olarak alındığında zarar verir. Ayrım, nasıl izlendiğindedir. Aynı içerik iki farklı sonuç verebilir.

Akışın sadeleştirilmesi ise pratik bir düzenlemedir. Sürekli kıyas doğuran bir akış, konuyu olduğundan zor gösterir. Az sayıda güvenilir kaynak yeterlidir. Bu, hem bilgi hem ruh hâli açısından fark yaratır.

Ne beklenmeli?

Kendi düzeni, başkasınınkine benzemek zorunda değildir ve benzemesi de beklenmez. İşe yarayan düzen, kişinin gerçekten uyguladığı düzendir. Bunun başkasınınkinden basit olması bir eksiklik değildir. Uygulanıyor olması asıl ölçüttür.

Karşılaştırma tümüyle bırakılmak zorunda da değildir. Yöntem düzeyinde kalan bir karşılaştırma yararlıdır ve yeni fikirler verir. Sonuç düzeyine geçtiğinde ise zarar vermeye başlar. Sınır burada çizilir.

Kendine uyan ölçü başkasının düzeninden değil, bir diyetisyenden öğrenilir. Bu içerik genel bilgi amaçlıdır ve tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez. Kişisel beslenme tavsiyesi niteliği de taşımaz.