Eti ve tavuğu alır almaz porsiyonlamak ne kazandırır?
Bütün hâlde donan et tek bir öğün için tamamen çözülmek zorunda kalır. Alır almaz öğünlük parçalara ayırmak, yalnız o öğün kadarının çözülmesini sağlar.
Eti ve tavuğu marketten döner dönmez öğünlük parçalara ayırıp dondurmak, sonraki her öğünde yalnız o öğün kadarını çözmeni sağlar. Bütün hâlde donan et için böyle bir seçenek yoktur: tek bir yemek için paketin tamamı çözülür ve çözülen et yeniden dondurulamaz.
Bütün hâlde donan et neden sorun çıkarıyor?
Dondurucuya olduğu gibi giren bir kilo kıyma tek bir parçadır. O kıymadan bir akşamlık köfte yapmak istediğinde paketin tamamını çözmek zorunda kalırsın; geriye kalanı yeniden dondurmak ise seçenek değildir, çünkü bir kez çözündürülmüş gıdaların tekrar dondurulmaması gerekir.
Bu durumda iki yol kalır: ya kalan etle aynı hafta içinde ikinci bir yemek yapılır ya da atılır. Porsiyonlama bu ikilemi baştan ortadan kaldırır; paketin boyu, çözülecek miktarı belirleyen şeydir.
Aynı sorun tavukta daha da belirgindir. Bütün alınan bir tavuk dondurucuya olduğu gibi girdiğinde, yalnız göğsünü kullanmak isteyen biri tavuğun tamamını çözmek zorunda kalır; parçalara ayrılıp ayrı paketlendiğinde ise aynı tavuk birbirinden bağımsız birkaç öğüne dönüşür.
Neden alır almaz?
Çabuk bozulabilen et, tavuk ve balığın alışverişin sonunda alınması ve soğuk zincir bozulmadan, en fazla iki saat, sıcak havalarda ise en fazla bir saat içinde buzdolabına yerleştirilmesi önerilir. Bu süre eve varmakla bitmez; poşetin tezgâhta beklediği dakikalar da aynı sürenin içindedir.
Porsiyonlamayı sonraya bırakmak çoğu zaman bu süreyi harcamak demektir. Eti alır almaz bölmek ise iki işi tek seferde bitirir: et hem soğuğa daha çabuk girer hem bir daha elden geçirilmesi gerekmez.
Porsiyon nasıl ayrılır?
Dondurulacak besinlerin ailenin günlük ve öğünlük gereksinimine göre porsiyonlara ayrılarak paketlenmesi önerilir; ölçü kişi sayısı değil, o evde bir öğünde gerçekten pişen miktardır. İki kişilik bir evde dört porsiyonluk paketler yapmak, bütün paketi dondurmakla aynı sorunu küçültülmüş hâlde geri getirir.
Paketleme hava geçirmeyecek biçimde yapılır; besin kısa sürede tüketilecek olsa bile bu böyledir. Parçaları yassı ve ince koymak da işe yarar, çünkü ince paket hem daha hızlı donar hem çözülürken daha az bekletir.
Her paketin üzerine besinin cinsi ve dondurma tarihi yazılır. Etiketsiz paket birkaç hafta sonra tanınmaz hâle gelir; dondurucudaki kaybın büyük kısmı bozulmadan değil, ne olduğu bilinmeyen paketin en sona bırakılmasından doğar.
Çözerken ne değişir?
Çiğ etin buzdolabında, dört derece dolayındaki bir ortamda çözdürülmesi ve işlemin en fazla kırk sekiz saatte tamamlanması önerilir; donmuş besinler oda sıcaklığında çözdürülmez. Öğünlük paket burada da avantajlıdır: küçük paket dolapta bir gecede çözülür, büyük paket çözülmek için iki gün ister.
Acele edildiğinde tezgâh değil soğuk su kullanılır; et gıdaya uygun bir poşetin içinde, suyla temas etmeyecek şekilde bekletilir ve su yarım saatte bir değiştirilir. Bu yöntem de küçük paketle çalışır, bütün bir parçayla değil.
Bugün ne yapabilirsin?
Bir sonraki et alışverişinde poşeti açar açmaz eti öğünlük parçalara ayırıp yassı paketler yapabilirsin; kalem ve etiket bandını dondurucunun yanında tutmak bu adımı birkaç saniyeye indirir.
Kıymayı poşetin içinde yassıltıp bıçak sırtıyla bölmelere ayırmak da işe yarar: donduktan sonra paketi kırarak o öğün kadarını almanı sağlar. Bir de dondurucunun ön tarafına en yakın zamanda kullanacağın paketleri koymak, sırayı kendiliğinden kurar.
Bir öğünün ne kadar ettiğini bilmiyorsan ilk seferde bir kez tartıp o miktarı ölçü olarak alabilirsin; sonraki paketler göz kararı da olsa aynı büyüklüğe yakın çıkar. Bir hafta sonra paketlerin bir kısmı büyük geliyorsa ölçü küçülür, sürekli iki paket çözüyorsan ölçü büyür.
Kaynaklar
- TÜBER 2022 — Türkiye Beslenme Rehberi Bölüm 6.4.3.1, s. 109 gıdaları uygun koşullarda satın alma — çabuk bozulabilen et, tavuk, balık alışverişin sonunda alınmalı ve soğuk zincir bozulmadan en fazla iki saat, sıcak havalarda en fazla bir saat içinde buzdolabına yerleştirilmelidir erişim: 2026-08-22
- TÜBER 2022 — Türkiye Beslenme Rehberi Bölüm 6.4.3.2, s. 114 kuru depolama ve dondurma — evde dondurulacak gıdalar üzerine besinin cinsi ve dondurma tarihi yazılarak etiketlenmelidir; çözülmüş bir gıda tekrar dondurulmamalıdır erişim: 2026-08-22
- TÜBER 2022 — Türkiye Beslenme Rehberi Bölüm 6.4.3.3, s. 116 dondurarak muhafaza ve çözdürme — dondurulacak besinlerin ailenin günlük ve öğünlük gereksinimine göre porsiyonlara ayrılarak paketlenmesi, hava geçirmeyecek biçimde paketleme; çiğ etler buzdolabında 4 °C'de çözdürülmeli, maksimum 48 saatte işlem tamamlanmalı; donmuş besinler oda sıcaklığında çözdürülmemeli; acil durumda soğuk su içinde, çözündürme suyu 30 dakikada bir değiştirilerek erişim: 2026-08-22
Genel bilgi notu. Bu içerik genel beslenme okuryazarlığını desteklemek amacıyla hazırlanmıştır; tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez, kişisel beslenme tavsiyesi niteliği taşımaz. Kişiye özel plan yalnızca yetkili bir diyetisyen tarafından hazırlanır; gebelik, kronik hastalık, düzenli ilaç kullanımı, çocuk beslenmesi veya klinik bir durum varsa plana başlamadan önce hekim ve diyetisyen kontrolü zorunludur.
Diyetisyen Bul