Kızartma satan bir yerde tabağa gelen yağın miktarı yalnız yemeğin kendisine bağlı değildir; kesim, kaplama ve yağın sıcaklığı da belirler. Kuzey İrlanda hükümetinin bilgi sitesi nidirect balık ve patates kızartması alırken nelere bakılacağını okura yazar; Public Health England'in (PHE) işletmeler için hazırladığı rehber de kızartma satan yerlere aynı konuda pratik öneriler verir.
Türkiye Beslenme Rehberi genel ilkeyi koyar: dışarıda yemek yeneceği zaman kızartmalardan kaçınılmalıdır. Rehberin sağlıklı seçim tablosu da patates kızartmasını nadiren tercih edilecekler arasına alır. Aşağıdakiler, kızartma yine de alındığında elde kalan kararlar.
Kalın patates
nidirect mümkünse kalın patatesi seçmeyi önerir, çünkü kalın kesilen patates daha az yağ emer. PHE de kızartma yapan işletmelere kaplamasız, orta ya da kalın, düz kesilmiş patates kullanmalarını önerir ve gerekçeyi aynı biçimde yazar: bu patatesler daha az yağ emer.
Kaplama ve yağın sıcaklığı
nidirect hamur kaplamanın tamamını yememeyi önerir, çünkü kaplama çok yağ emer; bulabiliyorsan galeta ununa bulanmış balığın daha az yağ emdiğini yazar.
Aynı sayfa bir işareti de anar: doğru sıcaklıktaki yağda pişen kızartma daha az yağ emer; yumuşamış, yağa doymuş kaplama ve patates çoğu zaman yağın yeterince sıcak olmadığını gösterir. PHE de işletmelere yiyeceği iki ya da üç kez kızartmamalarını ve yağda yeniden ısıtmamalarını önerir, çünkü bu yağ içeriğini artırır.
Tuz
nidirect balık ve patatesi tuzsuz istemeyi, tuz istiyorsan tadına göre kendin eklemeyi önerir. PHE de işletmelere tuzu yalnız müşteri isterse eklemelerini önerir. Türkiye Beslenme Rehberi de yemeğin tadına bakmadan tuz eklenmemesini ister.
Porsiyon ve yanındaki
nidirect daha küçük bir porsiyon almayı ya da patatesi paylaşmayı önerir; PHE de işletmelere küçük ya da çocuk porsiyonlarını herkese sunmalarını önerir. nidirect yanına bir porsiyon fasulye ya da bezelye püresi eklemeyi de önerir.
PHE patates kızartmasında bir sayı da verir: kızartmadan çıkan patatesi sallayıp süzgeci birkaç kez vurmak, rehbere göre yağ emilimini %20 azaltabilir. Bu bir işletme önerisidir ve sayı PHE'nin kendisinindir.
Bu sayfadaki bilgiler nidirect'in (Kuzey İrlanda hükümeti) "Takeaways and eating out" sayfasından, Public Health England'in "Healthier Catering Guidance for Different Types of Businesses" belgesinin kızartma satan yerler bölümünden (s. 7-10) ve Türkiye Beslenme Rehberi'nden (TÜBER 2022, T.C. Sağlık Bakanlığı; PDF s. 70, 179) alınmıştır.