Etiketteki oval işaret ne anlatır?

Etikette kalori ve tarihin yanında bir bilgi daha aranır: ürünün hangi işletmeden çıktığı. Türkiye Beslenme Rehberi, hayvansal gıdaların etiketinde içinde numara bulunan oval bir işaretin aranmasını satın alırken bakılacak şeyler arasında adıyla sayar.

Rehber bu işaret için ne diyor?

Rehberin gıdaları satın alırken dikkat edilecek ilkeler listesinde bir madde bu işarete ayrılmıştır: hayvansal gıdaların etiketinde, oval şekilde ve içinde Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından verilen işletme onay numarasının bulunduğu “tanımlama işareti” aranmalıdır.

Aynı madde öteki gıdalar için de bir numara sayar: Bakanlık tarafından kayıt altına alınan gıda işletmelerine verilen “İşletme Kayıt Numarası”, kısaca İKN. Hayvansal olmayan ürünlerde aranacak olan budur.

Rehber etikette aranacak bilgileri sıralarken bu iki numarayı tek satırda birlikte anar: işletme kayıt numarası veya tanımlama işareti.

İşaret neyi gösterir?

İşaretin içindeki numara, rehberin ifadesiyle bir işletme onay numarasıdır. Yani ürünü, onu hazırlayan ve numara verilmiş belirli bir işletmeye bağlar.

Bu, etiketin geri kalanından farklı bir bilgidir. Ürünün adı ne olduğunu, bileşen listesi içinde neyin bulunduğunu söyler; oval işaret ise ürünün hangi işletmeden çıktığını gösterir.

Rehberin et için yazdığı “damgalı olmasına dikkat edilmelidir” maddesi de aynı soruya bakar: ürünün izi sürülebilir bir kaynağa bağlanıp bağlanmadığına.

İşaret neyi göstermez?

Oval işaret ürünün tazeliğini göstermez. Tazeliğin karşılığı etiketteki tarihtir ve rehber, et ve süt ürünleri gibi kolay bozulan gıdalarda son tüketim tarihinin mutlaka kontrol edilmesini ayrıca ister.

Besin değerini de göstermez; o bilgi beslenme bildiriminde, 100 gram ya da 100 mililitre üzerinden verilir. Saklama koşulunu da göstermez; özel muhafaza koşulu varsa etikette ayrıca yazar ve rehber bu koşullara uyulmasını ister.

Yani işaret tek başına bir güvence cümlesi değildir. Etiketin öteki satırlarıyla birlikte okunduğunda anlam kazanır.

Ambalajsız üründe ne yapılır?

Tezgâhta açıkta satılan üründe etiket yoktur, dolayısıyla oval işaret de yoktur. Rehber bu durum için iki şey söyler.

Birincisi tercihtir: hazır ambalajlı ve etiketli gıdalar tercih edilmelidir; açıkta satılan besinlerin alınmaması, taş, toprak ve saman gibi fiziksel bulaşanları önlemek açısından da önemlidir.

İkincisi sorudur: orijinal ambalajından çıkarılarak satılan besinlerin etiket bilgileri — alerjen içerip içermediği, son tüketim tarihi, gıda işletmecisinin adı — mutlaka istenmelidir. Ürün büyük bir ambalajdan bölünerek satılıyorsa, bilgisi o ambalajın etiketindedir.

Etikette başka neye bakılır?

Rehber etikette aranacak bilgileri tek bir listede verir: gıdanın adı, bileşenler listesi, alerjiye veya intoleransa neden olan maddeler, belirli bileşenlerin miktarı, net miktar, tavsiye edilen ya da son tüketim tarihi, özel muhafaza ve kullanım koşulları.

Listenin devamında gıda işletmecisinin adı ve adresi, işletme kayıt numarası veya tanımlama işareti, menşe ülke, gerektiğinde kullanım talimatı ve beslenme bildirimi yer alır.

Oval işaret bu listenin bir satırıdır; listeyi baştan sona okuyan biri onu da okumuş olur.

Bu sayfadaki ölçütler Türkiye Beslenme Rehberi'nin besin güvenliği bölümünden (gıdaları satın alırken dikkat edilecek ilkeler ve gıda etiketleri) alınmıştır. Sayfa etiketin mutfaktaki okunuşunu anlatır, mevzuat metnini aktarmaz.

Kişiye özel miktar kararları ve sağlık durumuna bağlı kısıtlar bir diyetisyen ve hekimle konuşulur. Bu içerik genel beslenme okuryazarlığını desteklemek amacıyla hazırlanmıştır; tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez.