"Bugün zaten bozuldu" düşüncesi ne yapar?

Bir öğün plan dışına çıktığında günün tamamını bırakmak yaygın bir tepkidir. Oysa bozulan tek bir öğündür ve günün geri kalanı hiçbir şey olmamış gibi yerinde durmaktadır.

Bu düşünce nasıl işliyor?

Düzen, çoğu zaman ya tam uygulanan ya da hiç uygulanmayan bir şey gibi kurulur. Bu ikili bakışta tek bir sapma, günün tamamını geçersiz kılmış gibi görünür.

Sonuç da buna göre olur: madem gün zaten bozuldu, geri kalanı için çaba göstermenin anlamı kalmaz. Böylece tek bir öğünlük bir sapma, bütün bir günü kapsayan bir bırakışa dönüşür.

Oysa aradaki fark büyüktür. Tek bir plan dışı öğün ile plan dışı geçen bir gün arasında, aynı düşüncenin yarattığı ve gerçekte var olmayan bir bağ vardır.

Hangi durumlarda ortaya çıkıyor?

En sık görüldüğü yer, kesin kurallarla kurulmuş düzenlerdir. Kural ne kadar katıysa, ihlal edildiğinde bırakma eğilimi de o kadar güçlü olur.

İkinci yaygın durum, düzenin bir başlangıç tarihine bağlanmasıdır. Belirli bir günde başlayan bir düzen, ilk sapmada yeni bir başlangıç tarihi arar ve arada geçen süre boşa sayılır.

Üçüncüsü ise ölçmenin gün bazında yapılmasıdır. Günü tek bir başarı ya da başarısızlık birimi olarak görmek, tek bir öğünün tüm günü belirlemesine yol açar.

Bunun yerine ne konur?

En işe yarayan değişiklik, ölçüm birimini büyütmektir. Günü değil haftayı bir bütün olarak görmek, tek bir öğünün ağırlığını kendiliğinden azaltır.

İkinci değişiklik, bir sonraki öğüne odaklanmaktır. Gün içindeki en yakın karar noktası bir sonraki öğündür ve o karar bağımsızdır; öncekinden etkilenmesi için bir neden yoktur.

Üçüncüsü ise telafi düşüncesinden vazgeçmektir. Kaçırılan bir öğünü ya da plan dışı bir yemeği dengelemeye çalışmak, çoğu zaman yeni bir sapma üretir ve döngüyü uzatır.

Katı kural neden riskli?

Katı kurallar başlangıçta kolay görünür, çünkü karar vermeyi ortadan kaldırır. Ancak esnemedikleri için de kırılırlar ve kırıldıklarında geriye bir ara çözüm bırakmazlar.

Esnek kurulmuş bir düzen ise sapmayı zaten içerir. Bir haftada birkaç öğünün plan dışı olacağını baştan kabul eden bir plan, bunlar gerçekleştiğinde bozulmuş sayılmaz.

Bu, standardı düşürmek anlamına gelmez. Aksine, uygulanabilir bir standardın uygulanmayan bir standarttan daha yüksek bir sonuç ürettiği anlamına gelir.

Dil neden bu kadar önemli?

Kendine anlatılan cümle, sonraki davranışı belirler. "Bugün zaten bozuldu" cümlesi bir sonuç bildirir ve geriye yapılacak bir şey bırakmaz.

Aynı durum başka bir cümleyle anlatıldığında farklı ilerler. "Bir öğün plan dışına çıktı" cümlesi olanı olduğu gibi tarif eder ve sonraki öğün hakkında hiçbir şey söylemez.

Bu bir ikna çabası değil, doğru tarif etme meselesidir. Bozulan şey gerçekten tek bir öğünse, onu bütün bir gün olarak adlandırmak yanlış bir tarifleme olur.

Aynı şey gün sonunda kurulan cümleler için de geçerlidir. Günü tek bir kelimeyle iyi ya da kötü diye adlandırmak, ertesi günün nasıl başlayacağını da belirler; olanı olduğu gibi anlatmak bu bağı kurmaz.

Bu döngü sürerse ne yapılır?

Ara sıra yaşanan bir düşünce olarak kalıyorsa olağandır. Sıklaşıyor ve her hafta tekrarlanıyorsa, sorun tek tek öğünlerde değil kurulan planın kendisinde aranır.

Sürekli bozulan bir plan, kişinin uygulayamadığı bir plandır ve değiştirilmesi gereken de odur. Uygulanabilir bir plan, hiç bozulmayan değil, bozulduğunda devam edilebilen plandır.

Bu düşünce yemekle kurulan ilişkiyi zorlaştırıyorsa, suçluluk ve pişmanlık getiriyorsa bir diyetisyenle konuşmak gerekir. Bu içerik tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez ve kişisel beslenme tavsiyesi niteliği taşımaz.